Robuuste aardappelen

Bij dit convenant engageren de ondertekenaars (kwekers en pootgoedbedrijven, pootgoedtelers, consumptieaardappeltelers, aardappelhandelaars, klein- en grootdistributie, landbouworganisaties en interprofessionele organisaties, onderzoekers en voorlichters, etc.) om in de biologische teelt en handel, robuuste rassen te promoten en te gebruiken.

Robuuste rassen worden gekenmerkt door hun tolerantie/weerstand tegen Phytophthora, hun betere gedrag bij abiotische stress (hitte, droogte, etc.) en een lagere stikstofbehoefte. Robuuste rassen zijn daarom de sleutel om de sector duurzamer en veerkrachtiger te maken.

Door het creëren, ontwikkelen en gebruiken van robuuste rassen profiteert de hele keten van de genetische vooruitgang die essentieel is voor de productie van aardappelen die minder pesticiden, meststoffen en water gebruiken.

Om de teelt en de handel van robuuste aardappelrassen te versnellen, hebben de convenantpartners afgesproken om deze robuuste rassen voorrang te geven: bij de productie van pootgoed, bij de teelt en in het winkelrek. Doel is een transitie naar robuuste aardappelteelt op basis van 100% robuuste rassen in 2026.
 

De lijst 2026 bevat nu 14 vastkokende (echt stevig vruchtvlees naar Frans model of van het type salade), 3 soorten voor chips of kroketten, 4 soorten voor frieten en 26 bloemige soorten (zachtkokend). Daarvan zijn er 11 polyvalent, d.w.z. dat ze aan het begin van het seizoen voor frieten of voor thuisfrieten kunnen worden gebruikt.

De Belgisch-Franse lijst bevat 4 Duitse variëteiten (van 2 pootgoedbedrijven), 3 Deense variëteiten (van 1 pootgoedbedrijf), 18 Nederlandse variëteiten (van 4 pootgoedbedrijven) en 22 Franse variëteiten (van 7 pootgoedbedrijven). 

Resistentiegenen

Nieuw in de lijst 2026 is de kolom ‘kleurcode resistentiegen’ (R-gen). Het merendeel van de Nederlandse rassen heeft een kleur en een letter toegewezen gekregen. Zo hebben zowel Vitabella als Esperanto een groen-grijze kleurcode en zijn ze gemerkt met de letter “C”: ze hebben hetzelfde resistentiegen. Als er meerdere rassen op hetzelfde veld (of aangrenzende velden) worden geteeld, is het volgens de goede landbouwpraktijk (een van de verschillende manieren om het omzeilen van R-genen te voorkomen) aan te raden om geen rassen met hetzelfde R-gen naast elkaar te telen. In het kader van het PROGRèS-project (CRA-W ism Fiwap) zullen alle genen geïdentificeerd worden en zal in 2027 aan elke variëteit een kleurcode/nummer worden toegekend. 

* Opgemerkt moet worden dat er soms verschillen bestaan tussen veredelaars/pootgoed-bedrijven (die de beschrijving van de rassen verstrekken, met name het culinaire type) en handelaren-verwerkers (die de aardappelen kopen en verwerken voor de verkoop). Sommige zachtkokende aardappelen (ZK) worden gecontracteerd bij de producenten en vervolgens op de markt gebracht als stevige aardappelen (VK).

Om doorbraak van de resistentie te vermijden is een goed resistentiemanagement belangrijk. Het gebruik van koper kan hier deel van uit maken. Om koper zo efficiënt mogelijke in te zetten, volg je best de waarschuwingsberichten ‘biologische aardappelteelt’ van Viaverda. Zij sturen waarschuwingen uit op basis van voorspellingen met een model dat met input van weersgegevens de ontwikkeling van de ziekte kan simuleren. De adviezen voor behandelingen met koper houden rekening met de beperkte toegelaten hoeveelheid kopermetaal alsook met het resistentieniveau van de meest geteelde rassen. Het advies per behandeling varieert van 0,4 kg Cu-metaal/ha tot 1 kg/ha bij hoge druk. 

Lees meer over resistentiemanagement hier. 

Een belangrijke strategie tegen de aardappelziekte is het gebruik van zogenaamde robuuste aardappelrassen zoals Carolus, Connect, Vitabella en Sarpo Mira. Het gaat om aardappelrassen met ingekruiste resistentiegenen die niet of minder gevoelig zijn aan de aardappelziekte.

Deze strategie tot uitvoer brengen is minder eenvoudig dan het klinkt. Zo kan een aardappelteler pas starten met de teelt van robuuste aardappelen als er voldoende pootgoed beschikbaar is. En ook de afnemer moet bereid zijn om nieuwe variëteiten in het assortiment op te nemen. Dat is vaak een kip-of-het-ei-verhaal, waarbij de verschillende ketenspelers wel eens een afwachtende houding aannemen.

Aardappeltelers kunnen het convenant online ondertekenen. 

Andere actoren (niet-aardappeltelers) in de biologische aardappelsector kunnen het nieuwe aardappelconvenant ondertekenen door het document "Individuele ondertekening van het nieuwe Belgische convenant voor robuuste biologische aardappelen" af te drukken om het te ondertekenen en terug te sturen naar paul.verbeke@bioforum.be

In 2018 ging de biologische aardappelsector een samenwerkingsconvenant aan, om de transitie naar een robuuste biologische aardappelteelt te ondersteunen. Op 6 september 2023 werd dit convenant hernieuwd tijdens een event op Potato Europe. 

• Landbouw- en sectororganisaties
• Biologische aardappelkwekers en pootgoedvermeerderaars
• Biologische aardappeltelers
• Verwerkers van aardappelen en toelevering aan deze verwerking
• Verpakkers van biologische aardappelen
• Biogroothandel en de veilingen
• Retail
• Onderzoek en voorlichting actief in biologische aardappelen